چگونه یک پاراگراف بنویسم

۱۱:۴۱ ق.ظ ۱۱/مهر/۱۳۹۹

 

فرض کنید می‌خواهید درباره موضوعی با گنجایش حدود ۲۰۰ کلمه، در سطح درک مخاطبان خود مطلبی آماده کنید و آن موضوع را معرفی کنید.

موضوع بحث: پرتقال

« بی‌تردید همگان مطلعند که از مهم‌ترین و ارزنده‌ترین نعمت‌های خداوند متعال برای بشر عقل و هوش سالمی است. که بواسطۀ آن بتوانیم از زبیایی‌های دنیا لذت بریم و سپاسگزار او باشیم. یکی از این زبیایی‌ها همانا پرتقال است. البته در هنگام پرتقال و دیگر کارها باید بهداشت را رعایت کنیم و مسلم است که رعایت بهداشت در همه امور ضروری است پوست بسیاری از درختان ارزش دارویی دارد. و در کارخانه‌های بزرگی که مجهز به دستگاه‌های پیشرفته است. پس از طی مراحل متعددی از پوست درختان دارو ساخته می‌شود. از این کارخانه‌ها در کشور ما تعدادی زیادی وجود ندارد دلیل آن هم مشکلات اقتصادی و نبود نیروی متخصص برای راه‌اندازی کارخانه‌هاست. پرتقال هم در این زمینه مفید است بدیهی است که فواید بسیار دیگری نیز دارد که در این نوشته محدود و مختصر نمی‌گنجد در مناطقی که پرنقال مصرف خوراکی دارد. همگان معترفند که پرتقال بسیار دل‌چسب و لذت‌بخش است. حتی پوست آن هم دارای کاربرد‌های فراوان دارویی صنعتی و غذایی است. پرتقال از دورۀ قاجاریه وارد ایران شد نخستین وارد کنندگان تاجرانی پرتقالی بودند که برای تجارت به ایران آمده بودند. شاعر گمنام در جمله معرفی می‌گوید: پرتقال ای پرتقال ای پرتقال»

بیایید به‌جای کلمۀ پرتقال «فلان» بنویسیم. بدون شک کسی که از ماهیت مقاله خبر ندارد و مطمئن هستیم که نمی‌داند پرتقال چیست. قطعاً متوجه نخواهد شد. موضوع درباره «چیستی پرتقال» است.

بیایید ببینیم چه‌ مشکلاتی سبب سوء‌تفاهم مخاطبان شده است.

۱ـ وجود حجم قابل توجهی کلمات بی‌ربط، که عملاً هیچ اطلاع خاصی به خواننده نمی‌دهد.

۱_۱ـ طول و تفصیل‌های بی‌جا:
_ بی‌تردید همگان مطلعند …
_بدیهی است که پرتقال …
_ و مسلم است که رعایت …

۲_۱ـ وجود قضاوت‌های شخصی در متن، که لزوماً مورد پذیرش همه نیست و عملاً اطلاعی را منتقل نمی‌کند:
_ یکی از این زبیایی‌ها همانا پرتقال است
_پرتقال بسیار دلچسب و لذتبخش است

۳_۱ـ وجود مطالب کاملاً بی‌ربط
_ پوست بسیاری از درختان …
ـ از این کارخانه‎ها در کشور …

۲ـ وجود قابل توجهی از مطالب که اگر قرار باشد فقط و فقط ۱۰۰ کامۀ دربارۀ پرتقال گفته شود، جایی برای طرح آن‌ها نیست و در رده‌های بعدی اهمیت قرار دارند:
ـ البته در هنگام مصرف پرتقال …
ـ پرتقال از دورۀ قاحاریه وارد …
ـ نخستین وارد کنندگان تاجرانی …
ـ شاعری گمنام در جملۀ معروفی …

۳_ نبود اطلاع رسانی دربارۀ مهم‌ترین مسائل زیر و مسائل دیگری از این دست:
ـ این پرتقال نوعی درخت است (بیان جنس)
ـ رنگ پوست و میوۀ درخت
ـ پرتقال درخت میوه است (بیان نوع)
ـ اصلی‌ترین محصول درخت، میوۀ آن است ( نه مثلاً چوب یا ریشه یا برگ)
ـ میوۀ این درخت چه شکلی و طعم آن چگونه است.
ـ این میوۀ در چه مناطق آب و هوایی به عمل می‌آید …

پاراگراف چیست

پارگراف به بخشی از متن گفته می‌شود که نظر مؤلف را تنها در‌بارۀ یک مسئلۀ اصلی در بر می‌گیرد. پارگراف متشکل از یک یا چند جمله است و معمولاً خط اول آن با مقداری فاصله از سر سطر نوشته می‌شود.

بخش اول:
نگارش یک پارگراف در‌بارۀ پرتقال در حدود ۲۰۰کلمۀ
ـ گام اول: مشخص کردن ایدۀ اصلی
ـ گام دوم: عناوین فرعی
ـ گام سوم: تهیه پلان
ـ گام چهارم: تهیه جملات و ساختن پارگراف

ایده اصلی ما بحث دربارۀ «چیستی پرتقال» است. هر چه مطلب جمع می‌کنیم باید مستقیماً به این سوال مربوط باشد.
در عناوین فرعی؛ می‌کوشیم هر عنوان فرعی مرتبط با چیستی پرتقال را که به ‌ذهنمان می‌رسد، در چرک‌نویس وارد کنیم: (گیاه بودن پرتقال، مناطق آب وهوایی رویش پرتقال، تاریخ ورود پرتقال به ایران، خواص دارویی پرتقال … )
در تهیه پلان می‌کوشیم همۀ عناوین را با نظم کنار هم در یک طبقه‌بندی مرتب کنیم؛ به‌طوری که معلوم شود هر عنوان ذیل، چه عنوان کلی‌تری فایل گنجاندن است و هر یک از عنوان‌ها در چه رده‌ای از اهمیت قرار دارد.

چیستی پرتقال

الف) مقدمۀ

۱ـ تعریف پرتقال: ( گیاه بودن آن، مناطق آب و هوایی رویش آن، طول عمر درخت پرتقال، تعلق پرتقال به تیرۀ مرکبات، نژادهای مختلف نهال پرتقال، روش کاشت و تکثیر آن، شکل و رنگ برگ‌های درخت پرتقال)

۲ـ کاربرد اصلی گیاه: ( آدابی که هنگام خوردن آن باید رعایت شود، ارزش غذایی میوۀپرتقال، ویتامین‌های موجود در میوۀ پرتقال، شکل ظاهری میوۀ پرتقال، فضای داخلی میوۀ پرتقال)

۳ـ کاربرد فرعی گیاه: (خواص دارویی، ارزش صنعتی چوب پرتقال، خواص پوست پرتقال، ارزش صنعتی پوست آن)
۴ـ نقش پرتقال در کشاورزی: (میزان سود‌آوری برای کشاورزان ایرانی، مناطق کشت پرتقال در ایران)
۵ـ تاریخ پرتقال: (تاریخ ورود پرتقال به ایران، تاریخ پرتقال پیش از ورود به ایران)
۶ـ پرتقال در فرهنگ عامه: (باورهای عامیانۀ مردم ایران دربارۀ خواص جادویی پرتقال، اشعار شاعرانه ایرانی دربارۀ پرتقال، اشعار شاعران دیگر کشورها دربارۀ پرتقال)

ویرایش پلان

ـ کلیه عناوین فرعی ارزش مساوی دارند. یعنی حجم کل پارگراف میان آن‌ها به تساوی تقسیم می‌شود ( به‌جز مقدمه و نتیجه که در حدود نصف سایر بخش‌ها دارند.)

ـ از لحاظ ارتباطی منطقی با اصل موضوع هم لازم است که کلیۀ عنوان‌های هم‌رتبه، دارای ارزش یکسان باشند.

ـ بعد از اتمام کار و طبقه‌بندی عناوین، سعی کنید تا آن‌جا که ممکن است، با پس و پیش کردن عنوان‌ها تر تیب منطقی میان آن‌ها رعایت کنیم.

تهیه جملات و ساختن پاراگراف

«نخست بهتر است گیاه پرتقال را بیشتر بشناسیم. پرتقال از تیره مرکبات است. شکل و اندازه این میوه، بسیار شبیه یک توپ هفت سنگ است. برگ‌هایی پهن و سبز پر‌رنگ دارد. میوه آن گرد و نارنجی است. درون میوۀ آن آبدار و نارنجی رنگ قرار دارد که با پوسته‌هایی نرم احاطه شده است. یک یا دو عدد از تخم گیاه نیز درون میوه است. مناطق آب و هوایی آن بسیار گسترده است. پر تقال نخست در آسیای جنوب شرقی می‌روییده، و سپس توسط استعمارگران پرتقالی به جاهای دیگر دنیا برده شده است. پرتقال در همۀمناطق گرم و مرطوب دنیا قابل رویش است. چوب پرتقال را برای زغال مرغوب استفاده می‌کنند. ریشۀدرخت پرتقال برای ساخت نوعی داروی ضد‌حساسیت به‌کار می‌برند. پوست پرتقال در صنایع رنگ‌سازی کاربرد دارد. در سدۀ اخیر، کاشت و صادر کردن پرتقال به کشورهای مختلف، برای بسیاری از کشورها امری مقرون به صرفه، و روبه گسترش است. این گیاه به‌طور کلی ویژگیهایی دارد که کاشت آن را اقتصادی کرده است. طول عمر درخت آن زیاد است و خیلی دیر مبتلا به آفت می‌شود. نژادهای مختلف آن با طعم‌ها و سلیقه‌های مختلف سازگارند. کاشت و تکثیر آن با پیوند زدن، کاشتن تخم و نهال گیاه انجام می‌شود، کم هزینه است. کاشت این گیاه رونق فراونی را برای بازارهای مناطق مختلف جهان همراه داشته است. در آسیای جنوب شرقی،صادرات این محصول سالانه حدود ۲۰درصد درآمد کشور را تشکیل می‌دهد. در آمریکا صادرات این محصول منبع درآمد ۱۴درصد خانوارهاست. در سایر مناطق نیز کاشت و برداشت این میوۀرونق فراوان دارد. کاشت پرتقال در ایران، حدوداً ۵۰ سال است‌ که رایج شده است. در سه استان، حدود ۵۰ هزار تن پرتقال برداشت می‌شود که به‌جز مصرف داخلی‌، به کشورهای همسایه هم صادر می‌شود.»

این پاراگراف ۲۷۰ کلمۀ دارد. اما فقط با یک ویرایش و حذف کلمات تکراری و جملات بی‌خاصیت و فشرده کردن جملات طولانی به جملاتی که مفهوم‌شان با مطالب دیگر قابل درک است. می‌توان در نهایت، حجم متن را بار دیگر آزمود.

«پرتقال گیاهی است از تیره مرکبات، با میوه‌ای شبیه توپ هفت سنگ و برگ‌هایی پهن و سبز پر‌رنگ، به‌جز یک یا چند عدذ از تخم گیاۀ، درون میوه گرد و نارنجی آن را ماده‌ای آبدار و نارنجب رنگ با پوسته‌هایی نرم پر کرده است. پر تقال نخست در آسیای جنوب شرقی می‌روییده، و توسط استعمارگران پرتقالی به همۀ مناطق گرم و مرطوب دنیا راه یافته است. کاربرد‌های خوراکی، صنعتی و دارویی آن متعدد است. میوه‌اش با طعمی ملس، سرشار از ویتامین ث است. چوبش را برای تهیۀ ذغال مرغوب، ریشه‌اش را برای ساخت نوعی داروی ضد‌حساسیت، پوسش در صنایع رنگ‌سازی به کار می‌برند. برخورداری از برخی ویژگی‌ها، توسعۀ کاشت آن را از نظر اقتصادی کرده است. طول عمر درخت آن زیاد است و خیلی دیر مبتلا به آفت درآمدزا و مقرون به صرفه کرده است؛ همچنین طول عمر زیاد، ابتلای دیر هنگام به آفات، سازگاری نژادهای مختلف آن با طعم‌ها و سلیقه‌های مختلف، سهولت کاشت و تکثیر آن از طریق پیوند زدن، کاشتن تخم و نهال. در گستره‌ای از مناطق کشت، صادرات این محصول در آسیای جنوب شرقی، سالانه حدود ۲۰درصد درآمد کشور را تشکیل می‌دهد و در آمریکا منبع اصلی درآمد ۱۴درصد خانوارهاست. با گذشت حدود ۵۰ سال از رواج کاشت آن در ایران، سالانه از باغات پرتقال در سه استان مازندان، گیلان، گلستان، حدود ۵۰ هزار تن محصول برای مصرف داخلی و صادرات برداشت می‌شود.»

توسعۀ پاراگراف

اکنون پاراگراف ما از هر نظر آماده است. با وجود این به نظر می‌رسد خیلی طولانی است. در زمان قدیم پاراگراف نویسی مد نبود، کتاب را از اول تا آخر مطالب، پشت سر هم می‌آورند و همین امر خواننده را خسته می‌کرد.
هدف از اختراع پاراگراف، حل این مشکل بود. اکنون باز خود را با متنی طولانی می‌بینیم. به عبارت بهتر، راه حلی که قرار بود مشکل را حل کند، خودش دچار مشکل شده است. برای حل این مشکل از«توسعۀ پاراگراف» استفاده می‌کنیم. به این ترتیب که با رسیدن به سر هرکدام از عنوان‌های فرعی، مطلب را از سرخط شروع می‌کنیم.

توسعۀ پاراگرافی سبب می‌شود، خواننده موضوعات جزئی‌تر مطرح شده در یک پاراگراف را بهتر بفهمد؛ البته به شرطی که حواسش باشد کدام پاراگراف‌ها توسعه یافته‌اند و کدام‌ها نیستند.

پرتقال گیاهی است از تیره مرکبات، با میوه‌ای شبیه توپ هفت سنگ و برگ‌هایی پهن و سبز پر‌رنگ، به‌جز یک یا چند عدذ از تخم گیاۀ، درون میوه گرد و نارنجی آن را ماده‌ای آبدار و نارنجب رنگ با پوسته‌هایی نرم پر کرده است.
پرتقال نخست در آسیای جنوب شرقی می‌روییده، و توسط استعمارگران پرتقالی به همۀ مناطق گرم و مرطوب دنیا راه یافته است. کاربرد‌های خوراکی، صنعتی و دارویی آن متعدد است. میوه‌اش با طعمی ملس، سرشار از ویتامین ث است. چوبش را برای تهیۀ ذغال مرغوب، ریشه‌اش را برای ساخت نوعی داروی ضد‌حساسیت، پوسش در صنایع رنگ‌سازی به کار می‌برند.
برخورداری از برخی ویژگی‌ها، توسعۀ کاشت آن را از نظر اقتصادی کرده است. طول عمر درخت آن زیاد است و خیلی دیر مبتلا به آفت درآمدزا و مقرون به صرفه کرده است؛ همچنین طول عمر زیاد، ابتلای دیر هنگام به آفات، سازگاری نژادهای مختلف آن با طعم‌ها و سلیقه‌های مختلف، سهولت کاشت و تکثیر آن از طریق پیوند زدن، کاشتن تخم و نهال.

در گستره‌ای از مناطق کشت، صادرات این محصول در آسیای جنوب شرقی، سالانه حدود ۲۰درصد درآمد کشور را تشکیل می‌دهد و در آمریکا منبع اصلی درآمد ۱۴درصد خانوارهاست. با گذشت حدود ۵۰ سال از رواج کاشت آن در ایران، سالانه از باغات پرتقال در سه استان مازندان، گیلان، گلستان، حدود ۵۰ هزار تن محصول برای مصرف داخلی و صادرات برداشت می‌شود.»

تناسب حجم مطالب در این پاراگراف‌های توسعه یافته، بسیار شبیه همان پلان طراحی شده است: مقدمه حجمی کمتر، و سه بخش اصی دیگر، حجم‌هایی تقریباً مساوی دارند.
با خواندن اولین جملۀ هر یک از این پاراگراف‌ها، می‌توان به آسانی فهمید خطوط بعدی قرار است در چه موردی توضیح دهند، یا شرح، تحلیل و استدلال کنند. اگر مقاله توصیفی نبود و استدلالی بود، لازم بود در پایان نتیجه‌گیری هم بکنیم. نتیجه مختصر با حجمی در حدود مقدمۀ من.

 

بخش دوم: مروری کلی

 

 بخش‌های مختلف یک پارگراف

 

۱ـ۱ـ ایدۀ اصلی: همان موضوعی که از ما خواسته شده است برایش مطلب ینویسم و تمام مطالبی که در پاراگراف می‌آیند، باید مستقیماً به ایدۀ اصلی مربوط باشند.

۲ـ۱ـ عنوان: جمله‌ای که خلاصه و لب مطالب تهیه شدۀ ما را دربارۀ آن موضوع در بر دارد.

۳ـ۱ـ بدنه: جملات تقویتی برای آن ایده، جملاتی که آورده‌ایم تا ایدۀ اصلی و طرز فکر خود را دربارۀ آن موضوع بهتر توضیح دهیم و خواننده را بهتر متقاعد کنیم.

۴ـ۱ـ نتیجه: بیانگر حاصل بحث ما از ارایۀ آن شواهد و دلایل در تاثیر یا رد مدعای مورد بحث است.

 

پی.ن: خلاصه‌ای از مقاله فرهنگ مهروش

 

 

 

 

 

یک پاسخ به “چگونه یک پاراگراف بنویسم”

  1. Avatar کاوه کارگر گفت:

    سلام ،
    ممنون از مطلبی که گذاشتید به بخش بندی یک پارگراف تا حالا از این زاویه نگاه نکرده بودم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

طراحی و پشتیبانی : آسان پرداز